بازار؛ گروه کشاورزی: در حالی که بخش کشاورزی عمدتا با چالش هایی همچون تغییرات اقلیمی و ریسک های بالا مواجه است پرورش محصولات کشاورزی به صورت گلخانه ای عمدتا یکی از راه های مقابله با چنین مشکلاتی است به خصوص اینکه کشت گلخانه ای اصولا از هدررفت آب در شرایط بحرانی و کمبود آب نیز جلوگیری می کند.
از جمله محصولات گلخانه ای که عمدتا صادراتی نیز است خیار است که بخش قابل توجهی از تولیدات گلخانه ای مناطقی همچون ایران در کنار محصولاتی همچون بادمجان و فلفل دلمه ای را تشکیل می دهد.
ایران در جایگاه سیزدهم تولید خیار
در واقع برآورد می شود تولید جهانی خیار در سال ۲۰۲۵ از ۱۰۰ میلیون تن فراتر رفته باشد که نشان دهنده روند رشد پایدار ناشی از گسترش کشت گلخانه ای، پیشرفت های فناوری و تقاضای قوی، بهویژه در آسیا و اروپای شرقی است.
بازار جهانی خیار در سال زراعی ۲۰۲۴/۲۰۲۵ شاهد رشد پایداری بود که ناشی از روندهای بهداشتی، نوآوری های گلخانه ای و افزایش تقاضای خرده فروشی بود. چین رهبری تولید جهانی را بر عهده داشت، در حالی که اروپا به سمت کشت پایدار و با ارزش بالا تغییر جهت داد.
به عبارت دیگر آمارهای سازمان فائو نشان می دهد کشورهای چین با بیش از ۸۰ میلیون تن ، ترکیه با حدود ۲ میلیون تن، روسیه با ۱.۷ میلیون تن سه تولید کننده برتر هستند و پس از آن مکزیک، ازبکستان، اوکراین، اسپانیا، ایالات متحده، مصر، ازبکستان در جایگاه چهارم تا دهم دنیا قرار دارند. طبق آمارهای فائو ایران نیز در جایگاه سیزدهم جای دارد.
ارزش ۳.۸۸ میلیارد دلاری فروش جهانی خیار در سال ۲۰۲۴
این در شرایطی است که طبق گزارش های جهانی فروش جهانی خیار بر اساس کشور در سال ۲۰۲۴ به ۳.۸۸ میلیارد دلار رسیده است. همچنین طبق گزارش worldtopexports ارزش خیارهای صادراتی در سال ۲۰۲۰ به طور متوسط ۳۴.۵ درصد نسبت به ۲.۸۸ میلیارد دلار ۵ سال قبل افزایش یافت. از آن طرف سال به سال، ارزش خیارهای صادراتی جهانی در مقایسه با ۳.۷۴ دلار از سال ۲۰۲۳، ۳.۶ درصد افزایش یافت.
کشورهای برتر در صادرات خیار
در بخشی از این گزارش به صادر کنندگان برتر پرداخته شده که نشان می دهد: پنج صادرکننده بزرگ خیار از نظر ارزش عبارتند از اسپانیا، مکزیک، هلند، کانادا و ترکیه» به طوری که روی هم رفته، این پنج تأمین کننده اصلی خیار، بیش از چهار پنجم (۸۳.۳درصد ) از کل خیارهای صادراتی در سال ۲۰۲۴ را تولید کرده اند. چنین درصد بالایی نشان دهنده مجموعه ای بسیار متمرکز از صادرکنندگان پیشرو خیار است.
در واقع این گزارش در رابطه با ۱۵ کشوری که بالاترین ارزش دلاری خیار را در طول سال ۲۰۲۴ صادر کرده اند نشان می دهد: اسپانیا: با رقم زدن صادراتی به ارزش یک میلیارد دلار که حدود ۲۶ درصد از کل خیارهای صادراتی محسوب می شود در جایگاه نخست قرار دارد و پس از آن مکزیک با ۸۸۳.۳ میلیون دلار دومین صادر کننده است و هلند با ۶۷۶.۵ میلیون دلار، کانادا با بیش از ۵۹۸ میلیون دلار و ترکیه با ۷۱ میلیون دلار در رتبه های سوم تا پنحم قرار دارند.
همچنین بلژیک، یونان، ایالات متحده، چین، آلمان، مراکش، رومانی، آلبانی، لهستان، فرانسه، در جایگاه های بعدی قرار دارند و بنابراین از نظر ارزش، ۱۵ کشور ذکر شده ۹۴.۱درصد از خیارهای صادراتی در سال ۲۰۲۴ را صادر کردند.
ارزش صادراتی خیار ایران ۶۳.۴ درصد کاهش یافت
در میان صادرکنندگان برتر، سریعترین رشد در صادرات خیار از سال ۲۰۲۳ به این سو به ترتیب عبارتند از: بلژیک با (۲۷.۶درصد )، رومانی با (۱۵.۴درصد )، هلند با (۱۳.۹درصد ) و مراکش با (۱۳درصد ). از سوی دیگر تامینکنندگان اصلی که کاهش فروش خیار صادراتی خود را تجربه کردند، عبارتند از: ایالات متحده آمریکا با(کاهش ۱۰.۱درصد کاهش نسبت به سال ۲۰۲۳)، یونان با (کاهش ۷.۷درصد)، لهستان (کاهش ۷.۴درصد)، ترکیه (کاهش ۶.۳درصد) و اسپانیا (کاهش ۵.۳درصد).
ایران در سال ۲۰۲۴ صادراتی به ارزش بیش از ۱۶ میلیون دلار توسط ایران رقم زده شده است و هفدهمین صادر کننده خیار محسوب می شود در حالی که ارزش صادراتی ایران نسبت به سال قبلتر به میزان بیش از ۶۳ درصد کاهش داشته است
همچنین داده های آماری این گزارش حاکی از این است که ایران در جایگاه هفدهم صادرات این محصول قرار دارد. به این معنا که در مدت نامبرده صادراتی به ارزش بیش از ۱۶ میلیون دلار توسط ایران رقم زده شده است و هفدهمین صادر کننده است در حالی که ارزش صادراتی ایران نسبت به سال قبلتر به میزان ۶۳.۴ درصد کاهش داشته است.
جایگاه آسیایی ها در تامین خیار صادراتی کجاست؟
از سوی دیگر از دیدگاه قاره ای، تأمین کنندگان در اروپا بیشترین ارزش دلاری خیارهای صادراتی را در طول سال ۲۰۲۴ با محموله هایی به ارزش ۲.۱ میلیارد دلار یا ۵۴.۱درصد از کل جهانی به فروش رساندند. در رتبه دوم، صادرکنندگان مستقر در آمریکای شمالی با ۳۹.۶درصد قرار داشتند، در حالی که ۵.۱درصد دیگر از خیارهای بین المللی فروخته شده در سال ۲۰۲۴ از آسیا سرچشمه می گرفتند. درصدهای کمتری از فروشندگان در آفریقا (۰.۹درصد )، آمریکای لاتین (۰.۴درصد ) به استثنای مکزیک اما شامل کارائیب، و استرالیا و نیوزیلند در اقیانوسیه (۰.۰۱درصد ) عمدتاً به دست آمد.
آمار مصرف جهانی خیار در سال ۲۰۲۴
نکته قابل تامل اینکه طبق گزارش فائو، خیار پس از گوجه فرنگی و پیاز، جزو سه سبزی پرمصرف و در دسترس در سطح جهان است. مصرف جهانی خیار و خیارشور در سال های ۲۰۲۳-۲۰۲۴ به حدود ۹۷ تا ۹۸ میلیون تن رسید که تقریباً با تولید برابری می کند. چین با ۷۹ میلیون تن در سال ۲۰۲۴، که ۸۱درصد از مصرف جهانی است، بزرگترین مصرف کننده است. ترکیه و ایالات متحده هر کدام حدود ۱.۸ میلیون تن و روسیه حدود ۱.۵ میلیون تن مصرف داشته اند. مصرف در شرق آسیا و اروپای شرقی بیشترین و در آمریکا و اروپای غربی کمتر است که ناشی از عادات غذایی و افزایش آگاهی در مورد سلامت است.
