چند سال پیش، اگر میخواستید یک مهارت جدید یاد بگیرید، راه زیادی نداشتید. باید یک کلاس پیدا میکردید، ثبتنام میکردید، و هر هفته سر ساعت مشخص آنجا حاضر میشدید. این تنها گزینه بود.
امروز وضع کاملاً فرق کرده است. اینترنت دسترسی به اطلاعات را دموکراتیک کرده. هر کسی میتواند هر چیزی را یاد بگیرد، هر وقت که خواست، از هر جایی که بود. این تغییر بزرگی است. ولی آیا به این معناست که کلاس حضوری دیگر ارزشی ندارد؟
این سوالی است که خیلیها با آن دست و پنجه نرم میکنند. و جواب سادهای ندارد.
تفاوت های خودآموزی (Self-study) با کلاس حضوری
قبل از اینکه مقایسه کنیم، باید بفهمیم که این دو روش اساساً با هم فرق دارند. نه فقط از نظر شکل، بلکه از نظر فلسفه یادگیری.
کلاس حضوری بر این اساس بنا شده که یادگیری یک فرآیند اجتماعی است. انسانها در کنار هم بهتر یاد میگیرند. معلم میبیند که کجا گیر کردهاید، همکلاسیها سوالهایی میپرسند که به ذهن شما نرسیده، و فضای کلاس یک انگیزه بیرونی ایجاد میکند.
خودآموزی بر این اساس بنا شده که هر کس ریتم یادگیری خودش را دارد. بعضیها سریعتر یاد میگیرند، بعضیها کندتر. بعضیها صبح بهتر تمرکز دارند، بعضیها شب. خودآموزی این آزادی را میدهد که هر کس با سرعت و سبک خودش پیش برود.
هیچکدام از این دو فلسفه اشتباه نیست. هر دو بر اساس واقعیتهایی درباره یادگیری انسان بنا شدهاند.
مزایای کلاس حضوری
بگذارید صادقانه بگوییم که کلاس حضوری چه چیزهایی دارد که خودآموزی ندارد.
ساختار و انضباط
شاید مهمترین مزیت کلاس حضوری همین باشد. وقتی ثبتنام کردهاید، پول دادهاید، و باید هر هفته حاضر شوید، یک تعهد بیرونی ایجاد شده. این تعهد خیلیها را از رها کردن در نیمه راه باز میدارد.
در خودآموزی، هیچکس منتظر شما نیست. اگر امروز حوصله نداشتید، میتوانید بگویید فردا. و فردا هم همین اتفاق میافتد. این آزادی که در ابتدا جذاب به نظر میرسد، برای خیلیها تبدیل به دام میشود.
بازخورد فوری
در کلاس حضوری، اگر چیزی را اشتباه فهمیده باشید، معلم فوراً تصحیح میکند. این بازخورد فوری از شکل گرفتن عادتهای غلط جلوگیری میکند. در خودآموزی، ممکن است هفتهها با یک تصور اشتباه پیش بروید و بعد متوجه شوید که باید همه چیز را از نو یاد بگیرید.
تعامل با هم سن و سالان
در کلاس، با آدمهایی آشنا میشوید که همان مسیر را طی میکنند. این شبکه ارتباطی ارزش زیادی دارد. سوالهایی که دیگران میپرسند، دیدگاههایی که مطرح میکنند، و حتی رقابت سالمی که ایجاد میشود، همه اینها به یادگیری کمک میکنند.
دسترسی به تجربه معلم
یک معلم خوب فقط اطلاعات منتقل نمیکند. تجربهاش را منتقل میکند. میگوید کجاها اشتباه کرده، چه چیزهایی در عمل کار میکند و چه چیزهایی نه. این نوع دانش را در کتاب و ویدیو پیدا نمیکنید.
مزایای خودآموزی
روشهای خودآموزی هم مزایای قابل توجهی دارند که نباید نادیده گرفت.
انعطافپذیری زمانی
این بزرگترین مزیت خودآموزی است. میتوانید ساعت ۱۱ شب درس بخوانید، میتوانید در مترو ویدیو تماشا کنید، میتوانید یک فصل را سه بار بخوانید تا کاملاً بفهمید. هیچ کلاسی این انعطاف را نمیدهد.
هزینه کمتر
کلاسهای حضوری گران هستند. خودآموزی معمولاً بسیار ارزانتر است. خیلی از منابع آموزشی رایگان هستند، و حتی دورههای پولی آنلاین معمولاً کسری از هزینه کلاس حضوری را دارند.
یادگیری با سرعت خودتان
بعضی مفاهیم را سریع میفهمید، بعضیها را کند. در کلاس حضوری، معلم باید با سرعت متوسط کلاس پیش برود. در خودآموزی، شما تعیین میکنید کجا سریعتر بروید و کجا بیشتر وقت بگذارید.
دسترسی به بهترین منابع دنیا
با خودآموزی میتوانید از بهترین منابع آموزشی دنیا استفاده کنید، نه فقط آنچه در شهر یا کشورتان موجود است. مثلاً بهترین منابع یادگیری معامله در بازار ارز جهانی را میتوانید از هر گوشهای از دنیا پیدا کنید و استفاده کنید، بدون اینکه نیاز باشد جایی بروید. برخی از این منابع عبارتند از:
Codecademy
KhanAcademy
Learnable
و … .
کجا خودآموزی شکست میخورد؟
با وجود همه این مزایا، خودآموزی برای همه و در همه شرایط کار نمیکند. بگذارید صادق باشیم.
مشکل انگیزه
اکثر کسانی که دورههای آنلاین میخرند، آنها را تمام نمیکنند. این یک واقعیت آماری است. وقتی هیچ تعهد بیرونی وجود ندارد، حفظ انگیزه در طول زمان بسیار سخت است.
مشکل تشخیص منابع خوب از بد
اینترنت پر از اطلاعات است، ولی همه آنها درست و مفید نیستند. یک یادگیرنده تازهکار اغلب نمیتواند تشخیص دهد کدام منبع معتبر است و کدام نه. این میتواند منجر به یادگیری اطلاعات غلط شود.
مشکل انزوا
یادگیری در تنهایی میتواند خستهکننده باشد. نبود تعامل انسانی، نبود کسی که سوالهایتان را بشنود، و نبود حس پیشرفت مشترک، همه اینها میتوانند روحیه را پایین بیاورند.
کجا کلاس حضوری شکست میخورد؟
کلاس حضوری هم بینقص نیست.
- سرعت کلاس ممکن است برای شما خیلی کند یا خیلی سریع باشد
- کیفیت معلمها بسیار متفاوت است و انتخاب اشتباه هزینه زیادی دارد
- زمانبندی ثابت ممکن است با برنامه زندگی شما سازگار نباشد
- هزینه بالا میتواند فشار مالی ایجاد کند
- محتوا ممکن است قدیمی باشد، به خصوص در حوزههای پرتغییر مثل فناوری
چه کسانی از خودآموزی بیشتر بهره میبرند؟
روشهای خودآموزی برای بعضی افراد و در بعضی شرایط بسیار موثرتر است:
- کسانی که انضباط شخصی بالایی دارند و میتوانند بدون نظارت بیرونی پیش بروند
- افرادی که برنامه کاری یا زندگیشان اجازه حضور منظم در کلاس را نمیدهد
- کسانی که میخواهند یک مهارت خاص و محدود یاد بگیرند، نه یک رشته کامل
- افرادی که قبلاً پایهای در موضوع دارند و میخواهند آن را تکمیل کنند
- کسانی که در شهر یا منطقهای زندگی میکنند که کلاس مناسب در دسترس نیست
چه کسانی از کلاس حضوری بیشتر بهره میبرند؟
- کسانی که در شروع یادگیری هستند و نیاز به راهنمایی دارند
- افرادی که انگیزهشان بدون تعهد بیرونی پایین میآید
- کسانی که از تعامل اجتماعی انرژی میگیرند
- افرادی که در حوزهای یاد میگیرند که بازخورد فوری اهمیت زیادی دارد، مثل موسیقی یا ورزش
- کسانی که میخواهند شبکه ارتباطی حرفهای بسازند
ترکیب دو روش: بهترین گزینه؟
شاید بهترین رویکرد این باشد که این دو روش را با هم ترکیب کنیم. خیلی از یادگیرندگان موفق دقیقاً همین کار را میکنند.
یک مدل رایج این است که از کلاس حضوری برای یادگیری پایهها و چارچوب کلی استفاده کنید، و بعد با خودآموزی آن را عمیقتر کنید. کلاس به شما نقشه راه میدهد، و خودآموزی به شما اجازه میدهد هر بخشی را که نیاز دارید بیشتر کاوش کنید.
مدل دیگر این است که ابتدا با خودآموزی شروع کنید تا ببینید آیا واقعاً به این موضوع علاقه دارید، و بعد اگر جدی شدید، در یک کلاس حضوری ثبتنام کنید. این رویکرد از هدر رفتن پول برای کلاسی که نیمهکاره رها میشود جلوگیری میکند.
نتیجهگیری
جواب سوال اصلی این است: هیچکدام به تنهایی بهتر نیست. بستگی دارد به شما، به موضوعی که یاد میگیرید، و به شرایط زندگیتان.
اگر انضباط شخصی بالایی دارید، وقت آزاد کافی ندارید، و میخواهید با کمترین هزینه یاد بگیرید، روشهای خودآموزی میتوانند گزینه بهتری باشند. اگر در شروع راه هستید، به انگیزه بیرونی نیاز دارید، و میخواهید از تجربه مستقیم یک معلم بهره ببرید، کلاس حضوری ارزشش را دارد.
ولی در هر صورت، مهمترین چیز این است که شروع کنید. بهترین روش یادگیری، روشی است که واقعاً از آن استفاده میکنید. نه روشی که روی کاغذ کاملترین به نظر میرسد ولی هیچوقت اجرا نمیشود.
2 Comments
مسعود
به نظرم برای کسی که تازه میخواهد یادگیری را شروع کند، خودآموزی سختتر نیست؟ چون خیلی زود ممکن است وسط راه سردرگم شود.
کارشناس روابط عمومی
بله، برای شروع یادگیری معمولاً کلاس حضوری یا حداقل یک مسیر هدایتشده کمک زیادی میکند. خودآموزی بیشتر برای کسانی مناسب است که کمی تجربه یا نظم شخصی بالاتری دارند.