بازار؛ گروه بانک و بیمه: نرخ ارز این روزها اگرچه متاثر از تنش های بین المللی، فضای سیاسی مبهم و مسائل ژئوپلیتیکی صعودی است زیرا بیم وقوع احتمال جنگ، تورم انتظاری را تشدید کرده است، اما به گفته کارشناسان حتی در این شرایط غیرعادی نیز نباید قیمت ارز به این شکل فورانی افزایش می یافت و فاصله قیمت ارز آزاد و رسمی که قرار بود با حذف ارز ترجیحی و حرکت در مسیر یکسان سازی کاهش یابد اکنون این شکاف روز به روز عمیق تر را تجربه کند. به عبارت دیگر رشد قیمت ارز برخلاف پیش بینی ها پس از حذف ارز ترجیحی در حالی شتابان در حرکت است که رئیس بانک مرکزی معتقد است با همگرا شدن نرخ های متعدد ارز، نظام یکپارچه ارزی شکل می گیرد و پس از آن به تدریج قیمت ها به هم نزدیک می شوند.
هرچند حرکت بسمت تک نرخی شدن ارز اقدامی درست در راستای حذف رانت و شفاف سازی است ولی آنگونه که اقتصاددانان می گویند؛ ابتدا باید شرایط برای اجرای چنین طرحی به خوبی مهیا شود بعد وارد چنین مقوله ای شد، علاوه بر این یکسان سازی ارز زمانی می تواند نتیجه بخش شود که دولت از ذخائر ارزی فراوانی برخوردار و یا اینکه کشور درآمد ارزی پایداری داشته باشد. حال که تحریم های پی درپی اقتصاد کشور را هدف قرار داده است، مدیریت بازار ارز کاری بسیار سخت واتخاذ تصمیمات غیر کارشناسانه در چنین شرایطی می تواند وضعیت را بدتر کند.
تک نرخی شدن ارز اقتصاد را به سمت ثبات وجذب سرمایه گذاری می کشاند اما معلوم نیست در چنین شرایطی آیا نظام تک نرخی جواب بدهد یاخیر؟ چرا که حرکت در مسیر ارز تک نرخی هم اکنون علاوه بر رشد نرخ تورم خیلی نتوانسته است نرخ بازار آزاد را به رسمی نزدیک کند
وقتی حذف ارز ترجیحی قیمت ارز را به جای کاهش، افزایشی می کند
سیاست تک نرخی شدن ارز هر چند اقدامی است که دولت چهاردهم به دنبال آن بوده و با حذف ارز ترجیحی همچنین واقعی کردن قیمت ها مسیر را برای اجرای کامل آن به تدریج همواره کرده است اما این اتفاق در شرایطی رخ داد که ایران با تنش ها و تحولات سیاسی بویژه تشدید تحریم ها و احتمال وقوع جنگ مواجه و این مسائل و مشکلات زمینه ساز افزایش نرخ ارز در بازار شد، بازاری که درچنین شرایطی خیلی ها با هدف تبدیل کردن دارایی های خود از ترس رشد تورم و کم ارزش شدن پول ملی آن را به ارز و طلا تبدیل کردند که نتیجه آن به عمیق تر شدن شکاف قیمت بین نرخ ارز رسمی و آزاد شد.
از آنجایی که تکنرخی شدن ارز یکی از ارکان اصلی ثبات اقتصادی کشورهای در حال توسعه است ولی این کشورها زمانی دست به این کار زده اند که کشورشان ازثبات اقتصادی برخورداربوده است. حال ازآنجایی که اقتصاد ایران به دلایل متعدد بخصوص مواجه بودن با تحریم ها شرایط مناسبی برای ورود به ارز تک نرخی ندارد، در چنین شرایطی طی این سالها اقتصاد کشور به صورت نظام ارزی چند نرخی اداره می شد که همین موضوع زمینه رانت و چپاول ارز را فراهم می کرد. کارشناسان معتقدند تک نرخی بودن ارز اقتصاد را به سمت ثبات وجذب سرمایه گذاری می کشاند اما معلوم نیست در چنین شرایطی آیا نظام تک نرخی جواب بدهد یا خیر چرا که حرکت در مسیر ارز تک نرخی هم اکنون علاوه بر رشد نرخ تورم خیلی نتوانسته است نرخ بازار آزاد را به رسمی نزدیک کند.
در زمانی که اقتصاد بی ثبات و تحریم ها هر روز بیشتر می شود در کنار تهدیدها و تنش ها، بی تردید نمی توان گفت ارز تک نرخی و یکپارچه سازی آن بدون رشد نرخ تورم و افزایش قیمت آن در بازار آزاد اتفاق بیفتد
ریسک بالای یکپارچه سازی نرخ ارز
اسفندیار شاه منصوری کارشناس اقتصادی، در گفت وگو با «بازار» درباره تاثیر نظام ارزی تک نرخی بر اقتصاد کشور اظهارداشت: وقتی ارز تک نرخی شود بی تردید رانت ازبین می رود و اقتصاد بر ریل رشد می نشیند که این موضوع منجر به ثبات بازار، توسعه تجارت و جذب سرمایه گذاری خواهد شد اما باید به این نکته توجه شود که چه موقع، زمان اجرای این کار است. در زمانی که اقتصاد بی ثبات و تحریم ها هر روز بیشتر می شود در کنار تهدیدها و تنش ها بی تردید نمی توان گفت ارز تک نرخی و یکپارچه سازی آن بدون رشد نرخ تورم و افزایش قیمت آن در بازار آزاد اتفاق بیفتد.
وی با بیان اینکه این اقدام ریسک بالایی دارد چرا که اکنون کشور با ناترازی بودجه ای نیز مواجه و اقتصاد در رکود است گفت: بنابراین نتیجه چنین کاری در کوتاه مدت اثر بخش نخواهد بود تا شرایط سیاسی و اقتصادی در کشورمتعادل نشود و ثبات اقتصادی حکم فرما نشود، تک نرخی شدن ارز به این زودی ها جواب نمی دهد و حتی چنین اقدامی باعث رشد نرخ تورم و فشار اقتصادی بیشتر بر مردم به دلیل افزایش سطح عمومی قیمت ها در بازار می شود. البته حرکت بسمت تک نرخی شدن ارز با حذف ارزترجیحی اکنون موجب شده است که ارزهای صادراتی به بازار برگردد، رویکردی که باعث ایجاد انگیزه برای فعالان اقتصادی و تجار در برگرداندن ارزهای صادراتی شده است که قبلا به دلیل فاصله بسیار زیاد نرخ ارز رسمی با آزاد چنین اتفاقی رخ نمی داد.
این کارشناس اقتصادی درادامه تصریح کرد: هر چند اکنون با حذف ارز ترجیحی همچنان برخی تجار حاضر به برگرداندن بخشی از ارزهای خود به بهانه های مختلف و نیز اقدامات بیزینسی که انجام می دهند نیستند ولی شواهد گویای این است آورده ارزی بسیار زیادتر نسبت به قبل از جراحی ارزی اخیر در کشور شده است با این وجود، چنانچه فضای سیاسی و اقتصادی کشور آرام و مترقی شود شکی نیست که وضعیت خیلی بهتر نیز خواهد شد.
خیلی ها معتقدند کشور در شرایطی نبود که ارز کالاهای اساسی حذف شود زیرا اکنون قیمت ها در بازار سربه فلک کشیده اند و نرخ ارز نیز که قرار بود با این اقدام به ارز رسمی نزدیک شود همچنان در حال فاصله گرفتن است
افزایش نرخ کالاها در بازار به دلیل حرکت در مسیر تک نرخی شدن ارز
بنا به ابن گزارش، کارشناسان می گویند؛ تکنرخی کردن ارز، با کاهش التهاب بازار، میتواند تورم وارداتی را کنترل کند و قدرت خرید خانوارها را حفظ نماید همچنین در بلندمدت، این سیاست پیشنیاز ورود ایران به زنجیرههای تأمین جهانی است. حال ازآنجایی که ایران به دلیل تحریم ها ۴ دهه است که اقتصاد آن بر مبنای نرخ های متفاوت ارزی اداره می شد، پس از سالیان سال بالاخره در دولت چهاردهم تصمیم گرفته شد ارز یارانه ای کالاهای اساسی، حذف و مسیر برای یکپارچه سازی و تک نرخی کردن ارز هموار شود. اقدامی که هر چند می تواند اقتصاد با ارز تک نرخی سامان یابد ولی همچنان خیلی ها معتقدند کشور در شرایطی نبود که ارز کالاهای اساسی حذف شود زیرا اکنون قیمت ها در بازار سربه فلک کشیده اند و نرخ ارز نیز که قرار بود با این اقدام به ارز رسمی نزدیک شود همچنان در حال فاصله گرفتن بیشتر است.
