به گزارش خبرنگار مهر، آیتالله مبلغی عضو مجلس خبرگان رهبری، در مراسم نکوداشت استاد احمد عمر هاشم با اشاره به اقدام دانشگاه مذاهب اسلامی در توجه به شخصیتهای تقریبی، این حرکت را ابتکاری ارزشمند در جهت تقویت ارتباط و همافزایی میان دانشمندان جهان اسلام، بهویژه عالمان دارای رویکرد وحدتگرا دانست و گفت: چنین اقداماتی میتواند زمینهساز تعمیق پیوندهای علمی و فکری میان مذاهب اسلامی شود.
وی با اشاره به نقش تاریخی الازهر در حوزه تقریب مذاهب اسلامی افزود: الازهر با تأسیس دارالتقریب بینالمذاهب الاسلامیه مرحلهای مهم و تاریخی را پشت سر گذاشت. این مرکز در عصر خود منشأ شکوفایی و تحولات شگرفی در جهان اسلام شد و حتی الهامبخش تأسیس مجمع تقریب مذاهب اسلامی در جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت؛ مسیری که با توجه به جایگاه وحدت اسلامی بهعنوان یکی از اصول بنیادین انقلاب اسلامی، بر همان اساس شکل گرفت و پیگیری شد.
نقش تعیین کننده الازهر در تقریب مذاهب اسلامی
آیتالله مبلغی با بیان اینکه دارالتقریب مصر در گذشته بیشتر در پی ترمیم زخمهای امت اسلامی و تقویت مدارهای اخلاقی میان مذاهب بود، تصریح کرد: پذیرش اجتهادهای مختلف مذاهب بهعنوان یک اصل، از دستاوردهای مهم آن دوره به شمار میرفت و این رویکرد نیز توفیقات قابل توجهی داشت، اما امروز باید نقش جدید الازهر و جهتگیریهای کنونی آن در عرصه تقریب بهدقت ارزیابی شود.
وی با تأکید بر اینکه توصیه به مدارهای اخلاقی، اجتماعی و حتی فقهی برای وحدت اسلامی لازم است اما کافی نیست، اظهار داشت: علم کلام قدرتمندترین دانشی است که میتواند وحدت امت اسلامی را بهصورت ریشهای پیریزی و محقق کند. فقه با اعتبارات سروکار دارد و شریعت مجموعهای از ارزشها و اعتبارات اجتماعی است، اما تنها علم کلام است که میتواند بنیانهای هستیشناختی وحدت امت را تبیین کند.
این عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به نگاه رایج در گذشته نسبت به علم کلام گفت: پیشتر این تصور وجود داشت که تمرکز بر کلام، به دلیل طرح عقاید اختصاصی مذاهب، ممکن است تعصبات تاریخی را فعال کند؛ از همین رو کلام غالباً نادیده گرفته میشد و وحدت به فهرستی از مشترکات تقلیل مییافت، در حالی که این رویکرد نمیتواند وحدتی پایدار و عمیق ایجاد کند.
باید وحدت اسلامی را دل الهیات و کلام بازتولید کرد
آیتالله مبلغی ادامه داد: نقد اساسی این دیدگاه آن است که بدون کلام، امکان ایجاد وحدت واقعی امت وجود ندارد. امروز ما نیازمند تفلسف کلامی هستیم؛ یعنی باید وحدت اسلامی را از دل الهیات و کلام بازتولید کنیم، در غیر این صورت وحدت به سطح شعار فروکاسته خواهد شد.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از کلام جدید خاطرنشان کرد: کلام قدیم بهتنهایی پاسخگوی نیازهای امروز نیست. اگر کلام جدید، آنگونه که شهید مطهری مطرح کرده است، گسترش یابد، میتوان از دل آن مبانی نظری وحدت اسلامی را استخراج کرد.
این عضو مجلس خبرگان رهبری با استناد به آیات قرآن کریم، جعل الهی را از مفاهیم بنیادین علم کلام دانست و گفت: بسیاری از جعلهای الهی ناظر به جامعه و امت است. آیه وکذلک جعلناکم امه وسطا نشان میدهد که خود مفهوم امت و وسطیت آن، یک جعل الهی و موضوعی کلامی است.
آیتالله مبلغی افزود: آیاتی مانند جعل الله الکعبه البیت الحرام قیاماً للناس بیانگر آن است که از کعبه باید قیام و همنوایی امت اسلامی را فهم کرد. همچنین آیه ونجعلک آیهً للناس ناظر به جعل الگو و نشانه بودن است که میتواند در چارچوب وحدت اسلامی تبیین شود.
وی در پایان با اشاره به آیه لکل جعلنا منکم شرعهً ومنهاجاً تأکید کرد: هر مذهب دارای شریعت و منهاجی است که در چارچوب جعل الهی تعریف میشود و همین نگاه کلامی میتواند مبنای گفتوگوی علمی، همزیستی مذهبی و تحقق وحدت واقعی در جهان اسلام قرار گیرد.
