خبرگزاری مهر – گروه سلامت: زمستان فصلی است که با کاهش دما، کوتاهی روزها و افزایش نیاز بدن به انرژی و گرما همراه است. در این فصل، تغذیه نقش مهمی در حفظ سلامت، تقویت سیستم ایمنی، جلوگیری از بیماریهای فصلی و افزایش انرژی بدن ایفا میکند. انتخاب مواد غذایی مناسب، تعادل مزاج و مصرف نوشیدنیها و وعدههای گرم، تأثیر قابل توجهی بر سلامت جسم و روان دارد.
در همین راستا خبرنگار مهر با علیرضا عباسیان متخصص طب ایرانی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و مدیر گروه طب سنتی گفتگویی داشته است.
برای تنظیم طبع و مزاج چه نکاتی حائز اهمیت است؟
عباسیان: یکی از اصول کلیدی در تغذیه، مصرف متنوع غذاهاست. این بدان معنا نیست که باید از هر نوع غذایی بهطور افراطی استفاده کرد یا در یک وعده غذایی چندین نوع غذا را ترکیب نمود. بلکه باید بهطور معتدل از غذاها بهره برد و از پرخوری اجتناب کرد.
برای افرادی که بهدلیل مزاج سرد یا گرم دچار مشکلات گوارشی میشوند، مهم است که از مصلحات غذایی استفاده کنند تا طبع غذاها به اعتدال برسد. بهعنوان مثال، اگر کسی طبع سرد دارد و مصرف ماست برایش مشکلساز است، توصیه میشود که بهجای خوردن ماست ساده، از مصلحاتی چون مربای زنجبیل استفاده کند. این کار میتواند به بهبود هضم و تنظیم مزاج کمک کند.
نکات تغذیهای برای افراد با مزاج سرد در فصل زمستان چیست؟
عباسیان: افرادی که طبع سرد دارند، باید در انتخاب غذاهای خود دقت بیشتری داشته باشند. برای مثال، هنگام مصرف ماست، افزودن کمی فلفل سیاه یا پودر زنجبیل میتواند طبع غذا را به سمت اعتدال بکشاند. همچنین، استفاده از ادویههایی چون سیاهدانه در سالاد یا پودر جوز هندی میتواند به ایجاد تعادل در طبع سرد کمک کند.
افرادی که طبع گرم دارند، باید توجه کنند که اگر غذایی با طبع گرم مصرف میکنند، آن را با مصلحاتی سردتر ترکیب کنند. بهعنوان مثال، استفاده از گردو، سماق یا تخم خرفه در کنار غذاهایی که طبع گرم دارند، میتواند باعث تعدیل طبع غذا و نزدیک کردن آن به اعتدال شود.
فصول مختلف در انتخاب غذا چه نقشی دارند؟
عباسیان: در هر فصل، نوع طبع غذاها میتواند تأثیر زیادی بر سلامت افراد داشته باشد. برای مثال، در فصل تابستان که طبع گرمتر است، توصیه میشود غذاهای با طبع سردتر مصرف شود. غذاهای آبکی و خوراکیهای خنک در این فصل میتوانند به اعتدال دمای بدن کمک کنند.
در فصل زمستان که طبع طبیعت سردتر میشود، بدن نیازمند تدابیر خاصی در انتخاب غذاهاست. برخلاف تابستان که باید از پرخوری و مصرف غذاهای سنگین پرهیز کرد، در فصل سرد سال بدن برای حفظ حرارت خود نیاز به مواد غذایی پرانرژی و گرم دارد. این مقاله به بررسی اصول تغذیهای برای فصل زمستان و چگونگی تنظیم طبع غذاها در این فصل میپردازد.
تغذیه مناسب در زمستان چیست؟
عباسیان: در طب ایرانی تأکید شده است که در فصل زمستان، بهویژه به دلیل نیاز بدن به گرما، هاضمه قویتر میشود و این امکان را فراهم میکند که برخی غذاهای پرانرژی و سنگین که در فصول دیگر سال توصیه نمیشود، درزمستان مصرف شوند. غذاهایی چون حلیم، آشهای غلیظ با اجزای متنوع و پرانرژی، میتوانند در زمستان مصرف بیشتری داشته باشند. این غذاها در فصل سرد کمک میکنند تا بدن انرژی لازم برای مقابله با سرما را تأمین کند. مصرف این غذاها در فصول دیگر سال ممکن است باعث سنگینی معده و افزایش وزن شود، اما در زمستان که هاضمه قویتر است، میتوان از این نوع غذاها بهره برد.
نقش نان در تغذیه زمستانی چیست؟
عباسیان: نان یکی دیگر از مواد غذایی است که در زمستان باید با دقت بیشتری مصرف شود. نانهای تهیهشده از غلات سرد مانند نان جو، در فصلهای دیگر بهویژه در تابستان و بهار توصیه نمیشود، زیرا طبع این نوع نانها سرد است. اما در زمستان، بهویژه برای افراد سردمزاج، مصرف نان جو با مصلحات خاص میتواند مفید باشد.
افرادی که مزاج سرد دارند، باید از خوردن نان جو با مواد سرد مانند پنیرهای تازه خودداری کنند. به جای این ترکیب، توصیه میشود که نان جو را با مصلحاتی همچون تخممرغ یا پنیرهای قدیمیتر (مانند پنیر تبریز یا پنیر لیقوان) مصرف کنند. این نوع پنیرها با مصلحاتی چون آویشن یا گردو میتوانند به تعدیل طبع غذا و هضم بهتر آن کمک کنند.
افرادی که به مزاج سرد دارند، باید از خوردن نان جو با مواد سرد مانند پنیرهای تازه خوددای کنند و به جای این ترکیب، توصیه میشود که از نان چند غله همرا با تخم مرغ یا ارده همراه با عسل و یا همراه با شیره انگور میل کنند؛ اگر افراد میخواهند از پنیر استفاده کنند بهتر است از پنیرهایی با رطوبت کمتر مانند پنیر تبریز یا لیقوان استفاده کرده و این نوع پنیرها با مصلحاتی چون آویشن و گردو باید مصرف شود تا به تعدیل طبع غذا و هضم بهتر آن کمک کند.
نکات مهم برای افراد با مزاج سرد در زمستان چیست؟
عباسیان: افراد سردمزاج در زمستان باید مراقب مصرف غذاهای سرد مثل نانهای جوی تیره رنگ باشند. بهترین روش برای استفاده از این نانها این است که آنها را با مصلحاتی چون تخممرغ یا پنیرهای قدیمی و پودر آویشن مصرف کنند. این ترکیبها به تنظیم طبع سرد کمک کرده و باعث میشود که غذا برای بدن قابل هضمتر باشد.
در فصل زمستان، با توجه به نیاز بدن به گرما، هاضمه قویتر شده و مصرف غذاهای پرانرژی و سنگین مثل حلیم، آشهای غلیظ و نان جو میتواند مفید باشد. اما مهم است که به طبع خود توجه داشته باشیم و از مصلحات مناسب برای تنظیم طبع غذاها استفاده کنیم. با رعایت این اصول، میتوانیم در این فصل از مواد غذایی با طبع گرم و سرد بهطور متعادل بهرهبرداری کنیم و از مشکلات گوارشی جلوگیری کنیم.
تغذیه مناسب در فصل زمستان با توجه به نیاز بدن به گرما و انرژی بسیار اهمیت دارد. برخی غذاها در این فصل میتوانند کمک کنند تا بدن بهخوبی در برابر سرما مقاومت کند.
برنج بهطور کلی طبع سردی دارد و برای افرادی که مزاج سرد دارند، توصیه میشود که آن را با مصلحات گرمتر ترکیب کنند. بهعنوان مثال، در گذشته افراد برای استفاده از برنج در زمستان، آن را با گیاهانی چون شبت یا شوید مخلوط میکردند. این گیاهان طبع گرمتری دارند و به تعادل طبع برنج کمک میکنند. همچنین، برنج در ترکیب با خورشتهایی که طبع گرم دارند، مانند خورشت فسنجان، میتواند مناسب باشد. این خورشت به دلیل استفاده از گردو و سایر مغزها، خاصیت گرمتری دارد و به افراد سردمزاج در زمستان انرژی میدهد.
در زمستان، مصرف خورشتهایی که طبع گرم دارند، توصیه میشود. برای مثال، خورشت فسنجان که علاوه بر گردو، میتواند شامل پسته یا مغزهای دیگری باشد که طبع گرمتری دارند. همچنین، سبزیجاتی مثل کلم، چغندر و کرفس که مزاج گرمی دارند، میتوانند در غذاها استفاده شوند. این سبزیجات علاوه بر اینکه به تنظیم طبع کمک میکنند، خواص غذایی بسیاری نیز دارند.
حبوبات مانند لوبیا و نخود که طبع گرمتری دارند، میتوانند در فصول سرد سال بهویژه در غذاهایی چون لوبیاپلو یا نخودپلو استفاده شوند. این غذاها انرژیزا و پرانرژی هستند و در زمستان به بدن گرما میدهند. علاوه بر این، ماش که طبع گرمتری دارد، میتواند در غذاهایی مانند ماشپلو یا کوکوی ماش استفاده شود.
در زمستان، مصرف میوههای با طبع گرم توصیه میشود. میوههایی مانند سیب زرد، موز و گلابی، علاوه بر اینکه خوشمزه هستند، به تنظیم طبع و افزایش انرژی در فصل سرد کمک میکنند. همچنین، مصرف هویج در خورشتها و سالادها میتواند بهعنوان یک منبع طبیعی از ویتامینها و انرژی در زمستان مفید باشد.
جوانهها نیز حاوی خواص گرم هستند و میتوانند در زمستان بهعنوان یک ماده غذایی مفید استفاده شوند. جوانه ماش که طبع گرم دارد، بهویژه برای افرادی که نیاز به تقویت انرژی دارند، توصیه میشود.
در فصل زمستان، تنظیم طبع غذاها و انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند تأثیر زیادی در حفظ سلامتی و مقابله با سرما داشته باشد. غذاهایی که طبع گرم دارند، مانند خورشت فسنجان، حبوبات، سبزیجات گرم و میوههای گرم، میتوانند به تقویت سیستم ایمنی بدن و حفظ انرژی کمک کنند. با ترکیب مناسب این غذاها، میتوان به یک تغذیه متعادل و سالم در فصل زمستان دست یافت.
راهکار طب ایرانی برای مقابله با سرماخوردگی چیست؟
عباسیان: در فصل زمستان، سرماخوردگی و آنفولانزا شایعتر میشوند و این مسئله نیازمند توجه ویژه به رژیم غذایی است. با توجه به تغییرات دمایی و افزایش شیوع بیماریها، انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند به تقویت سیستم ایمنی و بهبود سریعتر کمک کند. در این مقاله، به تغذیهای پرداخته میشود که نه تنها به حفظ سلامت کمک میکند، بلکه به افرادی که در این فصل دچار سرماخوردگی یا آنفولانزا میشوند، توصیههای مفیدی ارائه میدهد.
افرادی که در فصل زمستان دچار سرماخوردگی، آنفولانزا یا سندرومهای مشابه میشوند، باید از مصرف برخی غذاها که میتوانند به گوارش فشار وارد کنند یا باعث نفخ شوند، پرهیز کنند. غذاهایی مانند گردو، لوبیا، باقالی و مواد غذایی مشابه که باعث نفخ و تولید گاز میشوند، برای این افراد مناسب نیستند. همچنین، مصرف کاکائو و شکلات که طبع گرمی دارند، نیز توصیه نمیشود.
دمنوشهای گرم و مفید مخصوص فصل زمستان چیست؟
عباسیان: برای افرادی که به سرماخوردگی دچار هستند، مصرف مواد غذایی گرم و آرامبخش میتواند مفید باشد. دمنوشهای زنجبیل، دارچین و نعناع به دلیل خواص ضد التهابی و گرمکننده خود، برای این افراد بسیار مناسب هستند. بهویژه برای ماست، بهترین مصلحها عبارتند از مربای زنجبیل یا آویشن که علاوه بر خاصیت گرمکنندگی، به هضم بهتر کمک میکنند.
همچنین، مصرف بادام، پسته، فندق، سیب و گلابی در این فصل توصیه میشود، زیرا این میوهها طبع گرم دارند و به افزایش انرژی و تقویت سیستم ایمنی کمک میکنند.
در زمستان، به جای مصرف چایهای معمولی، میتوان از دمنوشهایی با مصلحات مناسب استفاده کرد. بهعنوان مثال، چای معمولی را میتوان با شیر، زنجبیل، دارچین و عسل ترکیب کرد. این دمنوش علاوه بر اینکه به گرما و راحتی بدن کمک میکند، خاصیت ضد التهابی و تقویتکننده سیستم ایمنی دارد. برای تهیه این دمنوش، دو قاشق غذاخوری چای به سه لیوان شیر اضافه کرده و سپس یک قاشق مرباخوری زنجبیل و دارچین و مقداری عسل یا پودر نبات به آن اضافه کنید. این دمنوش را به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه با حرارت کم بپزید و سپس صاف کنید.
در حالی که چایهای گرم به تقویت بدن کمک میکنند، برخی چایها مثل چای ترش (رز چینی) که طبع سرد دارند، برای فصل زمستان مناسب نیستند و ممکن است مشکلات گوارشی ایجاد کنند. بنابراین، بهتر است از مصرف چایهای با طبع سرد پرهیز کرد و بهجای آن، دمنوشهای گرم مانند چای زنجبیل یا چای دارچین را انتخاب کنید.
مزایا و معایب قهوه چیست؟
عباسیان: قهوه بهعنوان یک نوشیدنی گرم و محبوب، خواص زیادی دارد، اما مصرف زیاد آن میتواند برای برخی افراد مشکلاتی بهوجود آورد. قهوه به دلیل کافئین موجود در آن میتواند باعث افزایش انرژی و تمرکز شود، اما مصرف زیاد آن میتواند منجر به اعتیاد، افزایش سطح سودا در بدن و حتی بروز مشکلات کبدی مانند کبد چرب گردد. بنابراین، افراد باید از مصرف افراطی قهوه خودداری کنند.
برای افراد سالم، مصرف 1-2 فنجان قهوه در روز ممکن است مفید باشد و میتواند خواص مثبت زیادی مانند بهبود تمرکز و افزایش انرژی داشته باشد. اما افراد باید مراقب باشند که قهوه به یک عادت روزانه و اعتیادآور تبدیل نشود. مصرف زیاد قهوه میتواند به مشکلات جسمی مانند اضطراب، افزایش فشار خون و اختلالات خواب منجر شود. بنابراین، باید از مصرف بیش از حد قهوه پرهیز کرده و آن را در حد اعتدال مصرف کنند.
در فصل زمستان، با توجه به شیوع بیماریهایی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا، رعایت رژیم غذایی مناسب برای تقویت سیستم ایمنی و حفظ سلامت بدن ضروری است. استفاده از غذاها و دمنوشهای گرم، مصرف مواد غذایی مناسب برای افراد با طبع سرد و اجتناب از غذاهای مبخر و نفاخ، میتواند به بهبود وضعیت بدن کمک کند. همچنین، در مصرف قهوه باید اعتدال را رعایت کرده و از تبدیل آن به یک عادت روزانه پرهیز کرد.
