اصغر نوری کارگردان نمایش «شوخی میکنید مسیو تانر!» که این شبها در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفته است در گفتگو با خبرنگار مهر درباره موضوع این نمایش توضیح داد: «شوخی میکنید مسیو تانر!» نمایشنامهای است که آن را بر اساس رمانی به همین نام نوشته ژان پل دوبوآ نویسنده فرانسوی که پیشتر ترجمهاش کرده بودم نوشتهام.
وی ادامه داد: مسیو تانر مستندسازی است که زندگی معمولی و سادهای دارد. او روزی نامهای دریافت میکند و با خبر میشود عمویش که سال هاست او را ندیده است فوت کرده و خانهای اشرافی را برای او به ارث گذاشته است. مسیو تانر خانه خود را میفروشد و تصمیم میگیرد تا با پولش آن خانه اشرافی را بازسازی کند اما چون به قدر کافی پول ندارد از کارگرهای غیر رسمی و مهاجر استفاده میکند؛ آدمهای بسیار عجیبی که هرکدام به نوعی مسیو تانر را در راه بازسازی با مشکل مواجه میکند و خانه بیشتر از اینکه بازسازی بشود، ویران میشود و همراه خانه، خود مسیو تانر هم در حال ویران شدن است.
تجربه رابطهای میان تئاتر، ادبیات و سینما
نوری با اشاره به مضمون این نمایش گفت: تم و اندیشه فلسفی این نمایشنامه درباره نسبت انسان با خانه است. اینکه آیا خانه چیزی منفعل است یا شخصیت دارد و میتواند ما را بپذیرد یا پس بزند؟ اثر ما یک کمدی سیاه است، در این نمایش در عین حال که با یک تراژدی روبهرو میشویم، همه چیز با لحنی طنز روایت میشود.
این کارگردان تئاتر با اشاره به ویژگیهای اجرایی این نمایش عنوان کرد: در ایده کارگردانی این نمایش تلاش کردم تا رابطهای را میان ادبیات، تئاتر و سینما تجربه کنم. ما حدود ۱۰ ویدئوی کوتاه داریم که در میان اجرا پخش میشوند؛ ویدئوهایی از مسیو تانر و کاری که خانه با او میکند که در آنها مسیو تانر مثل یک راوی برخی اتفاقات را تعریف میکند. این نمایش یک نمایش مینیمال غیررئالیستی است و این شیوه هم در طراحی صحنه و لباس، هم در طراحی نور و هم در بازیگری اجرا شده است. ما سه بازیگر داریم، احمد ساعتچیان نقش مسیو تانر را ایفا میکند و رضا مولایی و مرتضی حسینزاده هرکدام ۹ نقش مجزا را بازی میکنند که شامل همه کارگرها و آدمهایی است که مسیو تانر با آنها سر و کار دارد. هر کاراکتر یک نشانه دارد و با تغییر آن نشانه به شکل مینیمال در بدن و لباس، تغییر شخصیت رخ میدهد.
نوری با بیان ویژگیهای خاص تئاتر اظهار کرد: در این نمایش تلاش کردم تا به چیزی برسم که فقط در صحنه میتواند رخ بدهد؛ یعنی کاری را که در صحنه انجام میدهیم، نتوانیم در سینما یا تلویزیون انجام دهیم. من این نمایش را کاملاً برای سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر نوشتم و کارگردانیاش هم برای همین سالن طراحی شده است و جایی جز اینجا نمیتواند اجرا شود. به همین دلیل ۲ سال صبر کردم تا بتوانم این سالن را در اختیار بگیرم.
فرم تئاتر و اجرا باید یگانه باشد
وی افزود: تئاتر را تنها بستری برای روایت قصه نمیبینم. فرم تئاتر و اجرا باید یگانه باشد. گاهی تئاتر میبینم و حتی از آن نمایش هم لذت میبرم اما متوجه میشوم که میتوان عین این اثر را در تلویزیون هم اجرا کرد و یا میشد با فیلمبرداری و تدوین آن را به یک فیلم تبدیل کرد. این یعنی که این نمایش عنصر صحنهای ندارد و تنها به یک داستان محدود شده است.
این نویسنده و مترجم با سابقه با اشاره به تئاتر اروپا بیان کرد: تئاتر روایی اروپا امروز به سمت تئاترهایی میرود که روایتشان یک روایت کاملاً صحنهای است. مثلاً روایت را میشکند و یا بر عنصر زبان تکیه میکند؛ به شکلی که زبان نه تنها معنا را منتقل میکند، بلکه زیبایی شناسی زبان هم برای ما مهم است. برای من جاهایی از اجرا دشوار بود و اصرار داشتم که بازیگر همان دیالوگ را بگوید و با همان آهنگ من، آن را ادا کند. به سمت اجرایی کاملاً صحنهای رفتم که در آن نور و صحنه و زبان همه یکدست باشد تا به یک اجرای تئاتری برسیم. این برای من یک تجربه است و خودم را برای شنیدن نظرات مثبت و منفی آماده کردهام چراکه این نمایش کاری متفاوت است و شبیه کارهای قبلی خودم هم نیست.
نوری در پایان با انتقاد از وضعیت تئاتر مستقل ابراز کرد: در این چند سال وضعیت به گونهای رقم خورده است که وقتی به مسئول یک سالن مراجعه میکنید به جای اینکه از متن و شیوه اجرایی نمایشتان بپرسد، از شما درباره بازیگران اثرت پرسش میکند و دوست دارد تا از دهانت نام یک سلبریتی را بشنود. این میتواند بخشی از تئاتر تجاری مانند همه جای دنیا باشد اما این وضعیت دارد به همه تئاترهای ما رسوخ میکند. این یک زنگ خطر برای تئاتر ایران است و نتیجهاش این خواهد بود که بسیاری از بازیگران خوب غیر سلبریتی بیکار بمانند و بازیگران جوان نیز نتوانند هنر خودشان را نشان بدهند. باید همه برای این خطر دست به دست هم بدهند و از کارهای مستقل حمایت کنند. البته تئاتر مستقل هم همیشه خوب نیست اما آن تئاتری است که به دنبال تجربه هنری است و باید بخشی از تماشاگران را داشته باشد.
نمایش «شوخی میکنید مسیو تانر!» از ۸ تا ۳۰ دی هرشب ساعت ۲۰:۴۵ در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه میرود.
عوامل اصلی این نمایش عبارتند از نویسنده و کارگردان: اصغر نوری، تهیهکننده: سمانه افکاری، بازیگران: احمد ساعتچیان، رضا مولایی و مرتضی حسینزاده.
در خلاصه داستان این نمایش آمده است: مسیو تانر یک خانه اشرافی را به ارث میبرد و میخواهد آن را بازسازی کند اما خانه کارِ او را میسازد.
