به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بررسی یک گزارهبرگ راهبردی درباره «امنیت غذایی در شرایط جنگی» نشان میدهد تحولات ژئوپلیتیکی اخیر، بهویژه اختلال در تنگه هرمز و زنجیرههای تأمین جهانی، نظم تجارت بینالمللی غذا را با تغییرات اساسی مواجه کرده است؛ بهگونهای که الگوی تجارت آزاد بهتدریج جای خود را به الگوهای امنیتمحور و مبتنی بر ائتلافهای منطقهای میدهد.
بر اساس این گزارش، در شرایط جدید، کشورهای واردکننده مواد غذایی با دو راهبرد اصلی مواجهاند: نخست حرکت به سمت خودکفایی در تولید محصولات اساسی و دوم، ایجاد روابط پایدار و امن غذایی با کشورهای همسو و همسایه.
وابستگی غذایی ایران و ضرورت تغییر راهبرد
این گزارش تأکید میکند حدود 30 درصد از نیاز غذایی ایران از خارج تأمین میشود و بخش مهمی از این وابستگی در زنجیرههایی مانند روغن و نهادههای دامی متمرکز است. از سوی دیگر، تمرکز بالای صادرات جهانی این کالاها در دست کشورهای محدود، ریسک تأمین را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و همجواری با بازار 600 میلیون نفری منطقه، فرصتی راهبردی برای تبدیل کشور به «هاب امنیت غذایی و کشاورزی» فراهم کرده است.
پاکستان؛ قطعه کلیدی پازل امنیت غذایی ایران
در میان کشورهای منطقه، پاکستان بهعنوان یکی از مهمترین شرکای بالقوه ایران معرفی شده است. اشتراک مرزهای زمینی و دسترسی به بنادر راهبردی مانند چابهار و گوادر، امکان ایجاد کریدورهای ترکیبی زمینی و دریایی را فراهم کرده است.
همچنین پس از تحولات اخیر، همکاریهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی دو کشور افزایش یافته و تشکیل کمیسیون مشترک اقتصادی، توسعه زیرساختهای حملونقل، ایجاد کانالهای مالی و هدفگذاری تجارت 10 میلیارد دلاری در دستور کار قرار گرفته است.
ظرفیتهای صادراتی پاکستان برای ایران
بر اساس این گزارش، پاکستان در تولید محصولات اساسی دارای ظرفیتهای قابلتوجهی است؛ از جمله:
تولید سالانه بیش از 53 میلیون تن غلات
ظرفیت صادرات برنج بیش از 4 میلیون تن
تولید قابلتوجه گوشت قرمز و مرغ
این ظرفیتها میتواند بخش مهمی از نیاز وارداتی ایران در حوزههایی مانند برنج، گوشت و ذرت را تأمین کند.
برای نمونه، در حوزه برنج، امکان تأمین کامل نیاز وارداتی ایران از پاکستان وجود دارد و در بخش گوشت نیز سرعت تأمین از این کشور بهمراتب بالاتر از مسیرهای دوردست مانند برزیل ارزیابی شده است.
تهاتر؛ راهکار عبور از محدودیتهای ارزی
یکی از راهکارهای پیشنهادی این گزارش، استفاده از ظرفیت تهاتر برای دور زدن محدودیتهای ارزی است. در این چارچوب، صادرات گاز و کود اوره ایران به پاکستان میتواند با واردات کالاهای اساسی مانند برنج، گوشت و ذرت تهاتر شود.
با توجه به نقش حیاتی کود اوره در تولید محصولات کشاورزی جهان و جایگاه ایران بهعنوان یکی از تولیدکنندگان این محصول، این ابزار میتواند به اهرم مهمی در دیپلماسی غذایی تبدیل شود.
کشت فراسرزمینی و تولید مشترک
گزارش مذکور همچنین بر ظرفیت 1.9 میلیون هکتاری اراضی بلااستفاده در پاکستان تأکید کرده و آن را فرصتی برای توسعه کشت فراسرزمینی و تولید مشترک محصولات اساسی میداند.
بر این اساس، ایران میتواند بخشی از نیاز خود به محصولاتی مانند سویا و ذرت را از طریق سرمایهگذاری و تولید مشترک در خاک پاکستان تأمین کند؛ مدلی که وابستگی متقابل ایجاد کرده و امنیت تأمین را افزایش میدهد.
ضرورت تکمیل زنجیره با سیاستهای داخلی
در کنار تأمین خارجی، این گزارش بر اهمیت سیاستهای داخلی نیز تأکید دارد و معتقد است بدون نظام توزیع کارآمد، حتی تأمین پایدار نیز نمیتواند امنیت غذایی را تضمین کند.
در این راستا، استفاده از ابزارهایی مانند کالابرگ الکترونیک، خریدهای حجمی دولتی و تقویت ذخایر استراتژیک بهعنوان مکمل راهبرد تأمین خارجی پیشنهاد شده است.
این گزارش راهبردی نشان میدهد در شرایط گذار نظم غذایی جهان، ایران میتواند با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیکی خود و توسعه همکاری با کشورهایی مانند پاکستان، نهتنها امنیت غذایی خود را تضمین کند، بلکه به هاب منطقهای در این حوزه تبدیل شود؛ هدفی که تحقق آن نیازمند همافزایی سیاست خارجی، کشاورزی و نظام توزیع داخلی است.
انتهای پیام/
